Paragrafen

Grondbeleid

2.1   Landelijk en regionaal

Het jaar 2020 heeft vooral in het teken gestaan van de stikstofproblematiek, PFAS, en de druk op de woningmarkt. Extra onderzoeken vertraagden de planontwikkelingen en de druk op de woningmarkt leek alsmaar hoger te worden. Sinds maart 2020 staat het sociaal en economisch leven echter in het teken van de coronapandemie. Met vooral in het tweede kwartaal een ongekende krimp van de economie.

Wat de woningmarkt betreft zijn in 2020 de effecten van de coronacrisis nauwelijks terug te zien in de cijfers en is er nog steeds sprake van een hoge druk op de woningmarkt. Het aantal woningen dat verkocht wordt is niet teruggelopen en de huizenprijzen zitten nog steeds in de lift. De verwachting is wel dat in 2021 de stijging van de huizenprijzen zal afvlakken. Experts verwachten dat de coronacrisis tot een hogere werkloosheid zal leiden. Dit zorgt voor meer onzekerheid en dit zal deels leiden tot een vraaguitval onder potentiele kopers.
Door de verhoging van de overdrachtsbelasting voor beleggers is de verwachting dat ook hier de vraag iets zal inzakken.
Een opwaartse prijsdruk ontstaat door de afschaffing van de overdrachtsbelasting voor kopers jonger dan 35 jaar, de ruimere leennormen, het grote woningtekort en de aanhoudende lage hypotheekrente. Ramingen en trends zijn in deze tijden echter lastig te maken vanwege de grote onzekerheden door de coronacrisis.

In tegenstelling tot de woningmarkt voelt de commerciële vastgoedmarkt meer direct de gevolgen van de coronacrisis. Met name voor winkels geldt dat veranderingen die er al aan zaten te komen nu in een stroomversnelling komen. Mede door de coronacrisis kopen we nu nog meer online ten koste van fysieke winkels in de straat.

Op de kantorenmarkt voltrekt zich, anders dan men zou verwachten, een toenemende vraag naar verspreid gelegen kleinere kantoorruimten. Vastgoedmakelaars melden in de eerste helft van 2020 een trend waarbij de vraag naar kantoorruimte toeneemt vanwege de extra ruimte voor personeel en voor de flexibele schil van zzp-ers. Bijkomend voordeel van een grotere spreiding van kleinere kantoren op meerdere plekken in het land is verder de beperking van de reisafstand en -tijd. De vraag voor grote kantoren lijkt daarmee af te nemen.

Voor bedrijventerreinen is de verwachting dat er de komende jaren een dip zal volgen in transacties, gronduitgifte en aanvragen voor verbouwing. De overheid komt bedrijven volop tegemoet maar ze blijven in onzekerheid over de vraag en afzet van hun producten en bijvoorbeeld ook over hun personeel (vertrek arbeidsmigranten). Indien herstel van de economie uitblijft zullen bedrijven minder geneigd zijn te verhuizen of uit te breiden. Daarnaast zien we dat er ook bedrijven zijn die juist een boost krijgen door de corona uitbraak. Dit zijn met name de bedrijven in de sectoren ICT, logistiek en bouw en pakket-/thuisbezorging.

2.2   Lokaal

De gevolgen van de coronapandemie lijken in het afgelopen jaar vooralsnog geen invloed te hebben gehad op de uitgifte van bouwkavels voor woningen . In 2020 is bouwgrond verkocht (in de gemeentelijke grondexploitaties) voor de bouw van 520 woningen, terwijl wij in de prognose uitgingen van 351 woningen. Voor de (nabije) toekomst blijft de kaveluitgifte voor woningen, wel in sterke mate afhankelijk van het verdere verloop van de coronacrisis.
Naast deze gemeentelijke gronduitgifte voor woningbouw ontwikkelen en bouwen ook de woningcorporaties en particuliere initiatiefnemers woningen in onze gemeente.

De markt voor bedrijventerreinen en kantoren heeft zich de afgelopen jaren gunstig ontwikkeld.
In ’s-Hertogenbosch is er sprake van een lage leegstand van kantoren en bedrijfshuisvesting.
Dit is onder andere te danken aan de transformatie van langdurig leegstaande panden naar met name woningen. Tegelijkertijd zien we dat de vraag naar kantoorruimte is aangetrokken. Hierdoor dreigt in bepaalde segmenten een zekere krapte te ontstaan. Dit geldt met name voor locaties nabij station en binnenstad. Om aan de vraag naar kantoorruimte in de toekomst te kunnen voorzien ontwikkelen wij nieuwe locaties in de Spoorzone Noord (o.a. Grasso-Grenco en EKP-Zuid).
Het is nog niet duidelijk wat het meer thuiswerken door de coronacrisis betekent voor de vraag naar de omvang en aard van kantoren in ’s-Hertogenbosch.

In totaal hebben we in onze grondexploitaties per 01-01-2021 nog circa 46 hectare grond voor bedrijventerreinen beschikbaar, waarvan bijna 28 hectare direct uitgeefbaar is. Dat wil zeggen dat de grond bouwrijp is en de ruimtelijke procedure is doorlopen. De vraag naar en afzet van bedrijventerreinen ligt de laatste jaren hoger dan datgene wat gemiddeld voor de langere termijn wordt aangehouden (2,5 hectare per jaar).
In 2020 is er circa 10,4 ha aan bedrijventerreinen uitgegeven op gemeentelijke locaties.

Voor de resterende beschikbare bedrijfskavels geldt dat er voor diverse kavels gesprekken lopen met geïnteresseerde bedrijven en is er sprake van een (betaalde) reservering.

Kortom, op basis van het bovenstaande marktbeeld en de voorspoedige uitgifte van grond in 2020 concluderen we dat de coronacrisis voor het grondbedrijf in 2020 nauwelijks effect heeft gehad.
Nog onduidelijk is welke effecten de coronapandemie, en de daarmee gepaard gaande maatregelen, op de langere termijn gaan hebben. De verwachting is dat de echte klap van de coronapandemie zich nog grotendeels moet laten voelen. Werkloosheid en faillissementen reageren met vertraging op de crisis. Over hoe groot het effect gaat zijn verschillen deskundigen van mening.

Deze pagina is gebouwd op 05/31/2021 09:15:28 met de export van 05/28/2021 13:14:53